Truyền dạy nghệ thuật Bài chòi dân gian

Tại xã Vạn Tường, nghệ thuật Bài chòi đang được duy trì thông qua các hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ, truyền dạy và biểu diễn phục vụ cộng đồng. Với người dân địa phương, Bài chòi gắn với ký ức về những cuộc chơi dân gian bên chòi tre, tiếng trống chầu và những câu hô ứng tác. Ngày nay, loại hình nghệ thuật này tiếp tục được thực hành trong đời sống và từng bước trở thành một trải nghiệm văn hóa dành cho du khách.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thực, 68 tuổi, có gần nửa thế kỷ gắn bó với Bài chòi và dành nhiều tâm huyết sáng tác những câu hát về quê hương Vạn Tường. Hình ảnh Bàu Cá Cái, cảnh sắc làng quê và tình cảm với nơi chôn nhau cắt rốn được ông đưa vào lời ca, giúp những câu hô Bài chòi trở thành cách kể chuyện gần gũi về vùng đất địa phương. Theo ông, để giữ được Bài chòi cần duy trì những yếu tố cốt lõi từ cách hô, cách hát đến không gian diễn xướng và khả năng ứng tác của người thực hành.

Tại Câu lạc bộ đàn và hát dân ca, Bài chòi xã Vạn Tường, mỗi thành viên đảm nhận một vai trò từ hát, đàn, giữ nhịp đến hướng dẫn lớp trẻ. Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Thu vừa tham gia biểu diễn, vừa tổ chức hoạt động câu lạc bộ và truyền dạy cho thế hệ sau. Các buổi sinh hoạt, tập luyện và lớp học Bài chòi được duy trì, tạo điều kiện để người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, trực tiếp làm quen với giai điệu, câu hô và cách biểu diễn.

Hoạt động truyền dạy đang thu hút cả những người trước đây chưa từng tiếp cận Bài chòi. Chị Dương Thị Bông, 40 tuổi, tham gia lớp học ban đêm và từ chỗ chưa biết hát đã có thể luyện tập, biểu diễn phục vụ du khách. Trong khi đó, Nguyễn Văn Pháp, 21 tuổi, sinh viên Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế, đã có gần 6 năm gắn bó với Bài chòi và từng mang loại hình nghệ thuật này đến biểu diễn, giao lưu tại Huế và Hà Nội. Những hoạt động này mở rộng cơ hội để Bài chòi tiếp cận công chúng trẻ và được thực hành trong môi trường mới.

Một không gian thực hành đáng chú ý là điểm du lịch cộng đồng Bàu Cá Cái, nơi du khách có thể kết hợp khám phá cảnh quan rừng ngập mặn với thưởng thức và trực tiếp tham gia trò chơi Bài chòi. Các nghệ nhân, thành viên câu lạc bộ cũng tham gia biểu diễn tại nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội của địa phương như lễ hội đua thuyền truyền thống, lễ ra quân đánh bắt hải sản đầu năm, các chương trình quảng bá du lịch và sản phẩm OCOP.

Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2017. Tại Vạn Tường, việc bảo tồn di sản đang được triển khai từ những hoạt động cụ thể như duy trì câu lạc bộ, mở lớp truyền nghề, tạo không gian biểu diễn và khuyến khích người trẻ tham gia. Theo ông Lữ Thế Lâm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Vạn Tường, địa phương tiếp tục kiện toàn câu lạc bộ, tạo điều kiện cho nghệ nhân hoạt động và tổ chức các lớp hướng dẫn, tập luyện Bài chòi cho thế hệ trẻ.

Từ những buổi học ban đêm, tiếng đàn trong câu lạc bộ đến các chương trình biểu diễn phục vụ du khách, Bài chòi tại Vạn Tường đang được duy trì bằng chính sự tham gia của cộng đồng. Những câu hát về quê hương, những làn điệu được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác đang tạo thêm sức sống cho di sản trong đời sống đương đại.