Giới thiệu và trải nghiệm nghệ thuật Hát Xẩm

Tại xã Yên Từ, tỉnh Ninh Bình, nghệ thuật Hát Xẩm đang được duy trì thông qua các hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ, truyền dạy và biểu diễn trong cộng đồng. Những làn điệu Xẩm mộc mạc tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa địa phương, tạo cơ hội để người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tìm hiểu và trải nghiệm loại hình nghệ thuật truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Một trong những người dành nhiều tâm huyết cho việc gìn giữ Hát Xẩm tại Yên Từ là bà Phạm Thị Kim Ngân, 64 tuổi, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hát Xẩm Yên Từ. Bà từng có thời gian học hỏi nghệ thuật Xẩm từ nghệ nhân Hà Thị Cầu, qua đó tiếp tục truyền dạy những làn điệu, kỹ năng biểu diễn và giá trị văn hóa của Xẩm cho các thế hệ sau.

Câu lạc bộ Hát Xẩm Yên Từ được duy trì khoảng 15 năm với gần 20 thành viên thuộc nhiều lứa tuổi, trong đó có các em nhỏ từ 12–16 tuổi. Các thành viên cùng luyện tập, biểu diễn và tham gia những hoạt động văn hóa tại địa phương. Không gian sinh hoạt câu lạc bộ cũng trở thành nơi các thế hệ gặp gỡ, trao đổi và trực tiếp học hỏi những làn điệu Xẩm truyền thống.

Từ hoạt động truyền dạy tại địa phương, nhiều thành viên trẻ có cơ hội tham gia các cuộc thi và chương trình biểu diễn về nghệ thuật truyền thống. Trong đó, em Vương Mai Thùy Trang, 14 tuổi, từng giành Huy chương Vàng tại một cuộc thi Hát Xẩm toàn quốc. Sự tham gia của những gương mặt trẻ góp phần tạo thêm sức sống cho hoạt động bảo tồn và truyền dạy Xẩm tại Yên Từ.

Bên cạnh hoạt động của câu lạc bộ, địa phương cũng tổ chức các lớp truyền dạy Hát Xẩm, Hát Chèo và các nghi lễ dân gian, thu hút nghệ nhân và người dân ở nhiều độ tuổi. Hát Xẩm được đưa vào các hoạt động văn hóa cộng đồng, lễ hội truyền thống và sinh hoạt ngoại khóa tại trường học, giúp học sinh có cơ hội trực tiếp lắng nghe, tìm hiểu và thực hành nghệ thuật dân gian.

Với du khách và những người yêu văn hóa truyền thống, các hoạt động tại Yên Từ mở ra cơ hội khám phá Hát Xẩm trong chính không gian cộng đồng nơi loại hình nghệ thuật này được duy trì. Người tham gia có thể thưởng thức những tiết mục Xẩm, tìm hiểu câu chuyện về quá trình truyền nghề, giao lưu với các thành viên câu lạc bộ và trải nghiệm không khí sinh hoạt văn nghệ dân gian của địa phương.

Việc duy trì các câu lạc bộ, lớp truyền dạy và hoạt động biểu diễn đang tạo nên một không gian để Hát Xẩm tiếp tục được thực hành trong đời sống hiện đại. Qua đó, những làn điệu gắn với đời sống người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm văn hóa và bản sắc của Ninh Bình.